Không ít ý kiến cho rằng đây là nghĩa vụ mới phát sinh từ ngày 1.7.2026. Tuy nhiên, theo luật sư, nghĩa vụ tôn trọng quyền tác giả, quyền liên quan và trả tiền bản quyền khi khai thác tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình cho mục đích kinh doanh đã được pháp luật quy định từ nhiều năm trước.
Nghĩa vụ bản quyền đã tồn tại từ lâu
Trao đổi với Lao Động, luật sư Trần Thị Thanh Lam - Văn phòng luật sư Chính Pháp - Đoàn luật sư Hà Nội cho biết, câu chuyện bản quyền âm nhạc không phải là vấn đề mới.
Về nguyên tắc, đối với quán cà phê, nhà hàng hoặc các cơ sở kinh doanh dịch vụ, việc sử dụng âm nhạc nhằm tạo không gian, thu hút khách hàng hoặc hỗ trợ hoạt động kinh doanh được xem là hành vi khai thác tác phẩm trong môi trường thương mại.
Do đó, khi sử dụng các tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đang được bảo hộ, cơ sở kinh doanh phải tuân thủ quy định của pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan, bao gồm nghĩa vụ xin phép hoặc trả tiền bản quyền trong những trường hợp pháp luật quy định.
Luật Sở hữu trí tuệ từ khi được ban hành năm 2005 đã đặt nền tảng cho cơ chế bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan và nhiều lần được sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện.
Hiện nay, Điều 33 Luật Sở hữu trí tuệ quy định một số trường hợp sử dụng bản ghi âm, ghi hình đã được công bố trong hoạt động kinh doanh, thương mại không phải xin phép nhưng vẫn phải trả tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền liên quan theo quy định của pháp luật.
Theo luật sư, một trong những nguyên nhân khiến trước đây nhiều cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc trong thời gian dài nhưng chưa phát sinh nhiều tranh chấp là do nhận thức về quyền tác giả, quyền liên quan còn hạn chế, việc thực thi pháp luật và hoạt động quản lý tập thể quyền chưa được triển khai đồng bộ như hiện nay.
"Việc chưa bị yêu cầu thực hiện nghĩa vụ bản quyền không đồng nghĩa với việc hoạt động đó phù hợp với quy định của pháp luật", luật sư Trần Thị Thanh Lam nhận định.
Bên cạnh đó, sự phát triển của các nền tảng nghe nhạc trực tuyến cũng khiến nhiều chủ cơ sở kinh doanh nhầm lẫn rằng việc trả phí thuê bao đồng nghĩa với việc được sử dụng âm nhạc cho mục đích thương mại.
Theo bà Lam, đây là hai quan hệ pháp lý khác nhau. Phí thuê bao của các dịch vụ nghe nhạc thông thường chỉ cấp quyền sử dụng cho mục đích cá nhân, không thay thế nghĩa vụ xin phép hoặc trả tiền bản quyền khi khai thác âm nhạc trong hoạt động kinh doanh.
Ngày 1.7.2026 không phải thời điểm bắt đầu thu tiền bản quyền
Luật sư Trần Thị Thanh Lam cho rằng, quan điểm cho rằng từ ngày 1.7.2026 các quán ăn, quán cà phê mới phát sinh nghĩa vụ trả tiền bản quyền khi mở nhạc là chưa chính xác.
Trên thực tế, Nghị định 17/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 26.4.2023 đã quy định biểu mức tiền bản quyền đối với việc sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh, thương mại thuộc các trường hợp giới hạn quyền tác giả, quyền liên quan.
Nghị định 134/2026/NĐ-CP chỉ sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị định 17 nhằm hoàn thiện cơ chế thực thi quyền tác giả, quyền liên quan, không phải văn bản lần đầu tiên đặt ra nghĩa vụ trả tiền bản quyền đối với các cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc.
Theo Phụ lục II Nghị định 17/2023/NĐ-CP, số tiền bản quyền chi trả hằng năm được xác định theo công thức: Tiền bản quyền = Mức lương cơ sở x Hệ số điều chỉnh.
Hệ số điều chỉnh được xác định theo loại hình kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, karaoke, quán bar, siêu thị, trung tâm thương mại hoặc phương tiện vận tải; đồng thời căn cứ vào diện tích, số phòng hoặc quy mô hoạt động của cơ sở.
Mức thu cũng được phân loại theo khu vực đô thị, dao động từ 10% đến 100% khung giá, trong đó Hà Nội và TPHCM áp dụng mức đầy đủ.
Theo luật sư Trần Thị Thanh Lam, mốc thời gian ngày 1.7.2026 chủ yếu gắn với việc áp dụng mức lương cơ sở mới là 2,53 triệu đồng/tháng để tính tiền bản quyền theo công thức đã được quy định trước đó. Vì vậy, số tiền mà một số cơ sở kinh doanh phải chi trả cũng thay đổi tương ứng.
"Nói cách khác, đây không phải thời điểm bắt đầu thu tiền bản quyền âm nhạc mà là thời điểm áp dụng mức lương cơ sở mới và các hệ số điều chỉnh theo quy định hiện hành", bà Lam cho biết.
Bên cạnh đó, Nghị định 134/2026/NĐ-CP cũng bổ sung, hoàn thiện một số quy định liên quan đến cơ chế xác định, phân phối tiền bản quyền và các vấn đề về quyền tác giả trong bối cảnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
