Việt Nam hiện được công nhận là một trong những quốc gia phát triển nhanh hàng đầu về chuyển đổi số. Sự bứt phá mạnh mẽ của hạ tầng viễn thông và tỷ lệ người dân sử dụng nền tảng trực tuyến đã mở ra nhiều động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội, truyền thông và công nghiệp nội dung.
Tuy nhiên, dưới góc độ an ninh trật tự, không gian mạng với đặc tính ẩn danh và xuyên biên giới cũng đang trở thành môi trường phức tạp. Lợi dụng sự bùng nổ của các nền tảng số, nhiều đối tượng xấu đã thực hiện các hành vi xâm phạm bản quyền, đánh cắp tài sản trí tuệ nhằm thu lợi bất chính.
Thực tiễn công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm cho thấy, các vi phạm trên môi trường số hiện nay không còn dừng lại ở mức độ cá nhân, nhỏ lẻ hay tự phát. Các hành vi này đã biến tướng thành những đường dây, tổ chức tội phạm hoạt động tinh vi, có hệ thống.
Trước tình hình vi phạm bản quyền số diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng đến an ninh văn hóa, tư tưởng và quyền lợi hợp pháp của các tổ chức, cá nhân, Bộ Công an đã chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ vào cuộc. Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cùng Công an các địa phương đã triệt phá nhiều đường dây tội phạm về bản quyền.
Trong trận tuyến này, Cục A05 được Đảng ủy Công an Trung ương và lãnh đạo Bộ Công an xác định là lực lượng chủ lực, mũi nhọn trong công tác thực thi pháp luật đối với các hành vi xâm phạm bản quyền trên môi trường số. Từ khi thành lập đến nay, đơn vị liên tục lập nhiều chiến công xuất sắc, bóc gỡ hàng loạt đường dây tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm lừa đảo công nghệ cao và xâm phạm bản quyền số, qua đó trực tiếp góp phần làm lành mạnh, trong sạch môi trường mạng tại Việt Nam.
Nhận diện, bóc gỡ mạng lưới tội phạm công nghệ cao quy mô nghìn tỷ
Dấu ấn nổi bật của lực lượng An ninh mạng trong thời gian qua là việc Cục A05 phối hợp đấu tranh, khởi tố vụ án liên quan đến đường dây Xôi Lạc TV. Hồ sơ chuyên án cho thấy, tính chất phức tạp của vụ án khi các đối tượng bị khởi tố với nhiều tội danh: xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, tổ chức đánh bạc và truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy.
Cơ quan chức năng đã bắt giữ 38 đối tượng. Bước đầu, cơ quan điều tra xác định quy mô dòng tiền giao dịch, luân chuyển qua đường dây tội phạm này lên tới gần 1.000 tỷ đồng.
Làm rõ tính chất quy mô của chuyên án, Trung tá Lê Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng 5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, nhận định: Xác định hành vi phát chiếu các giải thể thao lậu trên hệ thống Xôi Lạc TV không phải là một hành vi đơn lẻ tự phát mà là một hệ thống xâm phạm bản quyền với quy mô lớn, bài bản, chuyên nghiệp và có tổ chức. Đến nay, cơ quan cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án với 53 bị can. Đây là vụ án có số lượng khởi tố bị can nhiều nhất từ trước đến nay liên quan đến các tội danh xâm phạm về quyền tác giả, quyền liên quan.
Cục A05 tiếp tục mở rộng công tác rà soát, nắm tình hình. Đơn vị phối hợp với Công an tỉnh Hưng Yên khởi tố 23 đối tượng tham gia vận hành các website lậu như Cà khịa TV, Ra khơi TV, Cá heo TV… Nhóm đối tượng này thực hiện hành vi trộm cắp sóng, phát trực tiếp các trận bóng đá không có bản quyền nhằm thu hút lượng lớn người xem, qua đó thu lợi bất chính từ các dịch vụ quảng cáo bất hợp pháp.
Chỉ rõ phương thức, thủ đoạn che giấu hành vi phạm tội của các đối tượng, Đại úy Lê Văn Trường, Đội trưởng đội 3, Phòng cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Hưng Yên, thông tin: Các đối tượng lập ra một số trang web và lấy địa chỉ server nước ngoài, sau đó mua một số thiết bị thu phát sóng từ nước ngoài về trình chiếu phát lậu trên một số trang web: Cà khịa TV, Ra khơi TV và Cá heo TV...
Thủ đoạn sử dụng server nước ngoài, liên tục thay đổi tên miền để đối phó sự kiểm soát cho thấy cuộc chiến trên không gian mạng luôn tiềm ẩn nhiều thách thức. Tội phạm công nghệ cao tận dụng kẽ hở pháp lý và giới hạn về mặt địa lý để đối phó với cơ quan chức năng.
Đại tá Nguyễn Huy Lục, Trưởng phòng 5, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, cho rằng: Việc xử lý các đối tượng vi phạm đối với các tội danh theo Điều 225 Bộ luật Hình sự là tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trong thời gian qua gặp khó khăn. Như về công tác giám định, định giá thiệt hại do hành vi này gây ra. Các nhóm đối tượng này có phương thức, thủ đoạn rất tinh vi. Họ tách rời các hoạt động, chia thành rất nhiều nhóm nhỏ và ngồi ở nhiều vị trí khác nhau gây khó khăn cho lực lượng.
Kiên quyết bảo vệ tài sản trí tuệ, củng cố vững chắc lá chắn số
Là cơ quan báo chí, truyền thông chủ lực của quốc gia, Đài Truyền hình Việt Nam luôn tiên phong trong việc mang đến những sản phẩm truyền hình chất lượng cao cho khán giả. VTV là đơn vị sở hữu bản quyền các giải đấu thể thao lớn như World Cup trong nhiều năm. Đài Truyền hình Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng và thiệt hại nặng nề từ nạn vi phạm bản quyền số.
Hiện, mùa World Cup 2026 đã chính thức khởi động. Nắm bắt thời điểm này, các băng nhóm tội phạm đã sớm lên kế hoạch chi tiết nhằm thực hiện hành vi phát lậu trực tuyến bóng đá. Tuy nhiên, nhờ công tác trinh sát, nắm tình hình từ sớm, từ xa, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao cùng Công an các địa phương đã chủ động bóc gỡ và các đối tượng này chưa kịp thực hiện hành vi đã bị bắt giữ.
Ông Phan Ngọc Tiến, Giám đốc Trung tâm Truyền hình thể thao, Đài Truyền hình Việt Nam, khẳng định: Lực lượng Công an thời gian qua đã triệt phá được rất nhiều vụ xâm phạm bản quyền để trục lợi. Đây là chiến công rất tuyệt vời của các chiến sĩ Công an Hưng Yên và các chiến sĩ A05 của Bộ Công an.
Thực tế cho thấy, không chỉ riêng lĩnh vực thể thao, hàng loạt mảng nội dung sản xuất chủ lực khác mang thương hiệu Đài Truyền hình Việt Nam như giải trí, phim truyện truyền hình, tin tức thời sự, cho đến các sản phẩm nội dung số chiến lược trên nền tảng VTVGo đều bị các đối tượng xâm phạm bản quyền.
Nhằm ghi nhận, tôn vinh những cống hiến trong công tác phòng, chống tội phạm liên quan đến xâm phạm bản quyền số, chiều 25/6, Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức lễ trao Bằng khen cho các tập thể, cá nhân thuộc lực lượng Công an nhân dân đã có thành tích xuất sắc trong các chuyên án bóc gỡ, triệt phá đường dây Xôi Lạc TV cùng hàng loạt trang web lậu khác.
Tại buổi lễ, VTV công bố quyết định trao Bằng khen cho 1 tập thể và 3 cá nhân.
Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo Đài Truyền hình Việt Nam và Bộ Công an. Phía Đài Truyền hình Việt Nam có ông Nguyễn Thanh Lâm, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam; ông Đỗ Đức Hoàng, Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam.
Đại diện Bộ Công an tham dự sự kiện có Trung tướng Lê Xuân Minh, Ủy viên Đảng ủy Công an Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao; Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Ủy viên Ban thường vụ Đảng ủy, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao.
Buổi vinh danh là sự ghi nhận đối với những nỗ lực của cán bộ, chiến sĩ trên trận tuyến phòng, chống tội phạm công nghệ cao, đồng thời thể hiện sự phối hợp giữa cơ quan truyền thông quốc gia với lực lượng Công an trong bảo vệ tài sản trí tuệ, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, kỷ cương.
